آینه کاری ثبت جهانی شد

به گزارش گروه فرهنگی سارین، در بیستمین نشست کمیته بین دولتی حفاظت از میراث فرهنگی ناملموس یونسکو که در دهلی نو برگزار شد، مهارت «آینه کاری در معماری ایران» رسماً در فهرست جهانی میراث ناملموس ثبت شد. این ثبت جهانی به عنوان بیست و هفتمین میراث ناملموس ایران، جایگاه این کشور را در بین ده قدرت برتر میراث فرهنگی جهان تقویت می کند. کشوری که اکنون با دارا بودن 29 میراث ملموس و طبیعی و 27 میراث ناملموس، یکی از مهم ترین حافظان حافظه تاریخی و فرهنگی در جهان محسوب می شود.

آینه کاری ایرانی، هنری که ریشه در سنت معماری ایران دارد، انعکاسی از ذوق زیبایی شناسانه ایرانی، هندسه مقدس و جهان بینی نور محور است. در این پنکه منحصربفرد، قطعات آینه کوچک با دقت هندسی مینیاتوری بر روی سطوحی مانند سقف، گنبد، دیوار، ستون و طاق نصب شده است تا با شکست نور بر روی هزاران سطح روشن، فضایی معنوی، پویا و باشکوه ایجاد کند. تالار آیینه کاخ گلستان تهران و بخش‌هایی از مسجد شیخ لطف‌الله اصفهان از مهم‌ترین جلوه‌های تاریخی این هنر در سطح جهانی است. آثاری که تجسم خوانش ایرانی از نور، نظم، تناسب و تعالی معنوی در فرم معماری است.

فرآیند آینه کاری مجموعه ای از مهارت های پیچیده از تکنیک های طراحی، طراحی، کنده کاری آینه، گچ کاری، نقاشی و تکنیک های موزاییک است. فرآیندی ظریف و دشوار که نیازمند سالها تجربه تخصصی، دقت مهندسی و درک عمیق از تبار معماری ایرانی است. در اجرای این هنر آینه ها با قطعات الماس مانند در ابعاد و طرح های مختلف تهیه می شود و سپس با چسب های طبیعی و دوستدار محیط زیست مانند سریک بر روی سطح کار نصب می شود. نقوشی مانند هندسه ایرانی، نقوش گل، نقوش سالامی، پرندگان و نقوش برجسته یا مسطح به این هنر غنا و هویت می بخشد.

در فرهنگ ایرانی، آینه همواره نماد پاکی، درخشندگی، صداقت و آشکار ساختن حقیقت بوده است. این مفهومی است که نه تنها به عنصر زیبایی شناختی در آینه کاری های معماری، بلکه به زبان معنایی برای معماری تبدیل شده است. انعکاس نور در آینه‌های کوچک جلوه‌های بصری منحصربه‌فردی ایجاد می‌کند و عملکردی کاربردی در روشن‌کردن فضا و مدیریت مصرف انرژی دارد. که این هنر را در زمره هنرهای ماندگار و هوشمند معماری سنتی قرار می دهد.

پرونده ثبت نام «مهارت های آینه سازی در معماری ایران» با حضور گسترده صنعتگران، مرمتگران، معماران، دانشگاه ها، انجمن های تخصصی و انجمن های عمرانی و حرفه ای از شهرهای تهران، اصفهان، مشهد، شیراز و قم تهیه و تکمیل شد. یونسکو پس از ارزیابی های کارشناسی و میدانی، تداوم زنده بودن مهارت ها، انتقال فعال بین نسل ها، گستره کاربرد و نقش اجتماعی و فرهنگی این هنر را مهمترین دلایل واجد شرایط بودن آن برای ثبت جهانی اعلام کرد.

ثبت جهانی «مهارت های آینه سازی در معماری ایران» نه تنها ادای دینی به یکی از اصیل ترین فنون معماری ایرانی است، بلکه فرصتی راهبردی برای ارتقای دیپلماسی فرهنگی، توسعه گردشگری هنری، ارتقای هویت ملی و معرفی توانمندی های تمدنی ایران در مقیاس جهانی است. این ثبت، ایران را یک قدم به تثبیت جایگاه خود به عنوان یکی از مراکز عمده تولید معنا، زیبایی و مهارت در جهان نزدیکتر می کند. مکانی که ریشه در میراث مبتنی بر سنت دارد و افق آینده دارد، چراغ راه فرهنگ جهانی است.